Kredietverzekering: bescherm je bedrijf tegen wanbetaling

Je hebt een grote opdracht uitgevoerd, de factuur is verstuurd en de klant heeft dertig of zestig dagen om te betalen. Tot dat moment staat het bedrag als vordering in je administratie, maar nog niet op je bankrekening.

Meestal gaat dat goed. Maar wat als een belangrijke klant plotseling in financiële problemen komt, failliet gaat of simpelweg niet meer betaalt?

Voor bedrijven die veel op rekening leveren, kan één grote onbetaalde factuur flinke gevolgen hebben voor cashflow en resultaat. Een kredietverzekering kan helpen om dat risico te beperken.

Wat is een kredietverzekering?

Een kredietverzekering — ook wel handelskredietverzekering of debiteurenverzekering genoemd — beschermt bedrijven tegen het risico dat zakelijke klanten openstaande facturen niet betalen.

Het gaat daarbij om B2B-transacties: je levert goederen of diensten aan een andere onderneming en geeft die klant een betalingstermijn.

Wanneer een verzekerde klant vervolgens failliet gaat, insolvent raakt of onder de voorwaarden van de polis langdurig niet betaalt, kan een deel van de gedekte schade worden vergoed.

Hoe hoog die vergoeding is, wanneer er recht op uitkering ontstaat en welke voorwaarden gelden, verschilt per verzekeraar en polis.

Een kredietverzekering is daarom niet simpelweg een verzekering waarbij iedere onbetaalde factuur automatisch wordt vergoed.

Waarom is debiteurenrisico belangrijk?

Zakelijke verkoop op rekening betekent feitelijk dat je als leverancier tijdelijk krediet verstrekt aan je klant.

Stel dat je €50.000 aan goederen levert met een betalingstermijn van zestig dagen. Je hebt waarschijnlijk al kosten gemaakt voor inkoop, personeel, productie en transport voordat je die €50.000 ontvangt.

Betaalt de klant volgens afspraak, dan is er weinig aan de hand.

Wordt de factuur uiteindelijk oninbaar, dan verlies je niet alleen de verwachte winst. De kosten voor de levering zijn al gemaakt en moeten uit andere inkomsten worden terugverdiend.

Bij een nettomarge van 10% betekent een afboeking van €50.000 bijvoorbeeld dat theoretisch €500.000 aan nieuwe omzet nodig is om hetzelfde bedrag aan winst terug te verdienen.

Juist daardoor kan één grote wanbetaler een veel grotere financiële impact hebben dan het factuurbedrag alleen doet vermoeden.

Welke risico’s kan een kredietverzekering dekken?

Een kredietverzekering kan bescherming bieden tegen verschillende vormen van niet-betaling.

De bekendste situatie is faillissement of formele insolventie van een klant. De onderneming kan haar verplichtingen niet meer nakomen en openstaande leveranciers blijven mogelijk met onbetaalde facturen achter.

Daarnaast kunnen polissen dekking bieden voor langdurige wanbetaling zonder dat er al sprake is van een formeel faillissement. De voorwaarden en termijnen hiervoor verschillen per verzekeraar.

Voor internationaal actieve ondernemingen kan daarnaast dekking tegen bepaalde politieke of landenrisico’s relevant zijn. Denk aan situaties waarin betaling wordt bemoeilijkt door overheidsmaatregelen, valutabeperkingen of politieke onrust.

Welke risico’s precies zijn verzekerd, moet altijd uit de polisvoorwaarden blijken.

Kredietverzekering is meer dan alleen schadevergoeding

De schade-uitkering krijgt vaak de meeste aandacht, maar kredietverzekering heeft ook een preventieve kant.

Voordat een verzekeraar een bepaald bedrag op een klant wil verzekeren, wordt gekeken naar de kredietwaardigheid van die onderneming.

Vervolgens kan een kredietlimiet worden vastgesteld.

Die limiet geeft aan tot welk bedrag er onder bepaalde voorwaarden dekking beschikbaar is op een klant.

Stel dat je regelmatig €80.000 bij een belangrijke afnemer hebt uitstaan. Een kredietlimiet van €100.000 sluit dan beter aan op het daadwerkelijke risico dan een limiet van slechts €25.000.

Dat maakt kredietlimieten belangrijk bij het vergelijken van verzekeraars. Een lage premie zegt immers weinig wanneer juist je belangrijkste klanten onvoldoende kunnen worden gedekt.

Hoe werkt een kredietverzekering in de praktijk?

Het proces begint meestal met een inventarisatie van de onderneming en het klantenbestand.

Er wordt gekeken naar bijvoorbeeld omzet, branche, landen waarin je zaken doet, betalingstermijnen, schadehistorie en de omvang van de belangrijkste debiteuren.

Daarna kan een verzekeraar aangeven welke dekking mogelijk is en tegen welke voorwaarden.

Tijdens de looptijd moet je vervolgens rekening houden met de afspraken uit de polis. Denk aan het bewaken van kredietlimieten, tijdig melden van betalingsproblemen en naleven van maximale betalingstermijnen.

Betaalt een klant niet, dan moet de juiste procedure worden gevolgd. Afhankelijk van de polis kan eerst incasso plaatsvinden en kan daarna een schadeclaim worden beoordeeld.

Een kredietverzekering vraagt dus ook discipline in het dagelijkse debiteurenbeheer.

Voor welke bedrijven is kredietverzekering interessant?

Niet ieder bedrijf dat op rekening levert, heeft automatisch een kredietverzekering nodig.

Een onderneming met honderden kleine klanten, korte betalingstermijnen en voldoende financiële reserves kan besluiten om een groter deel van het risico zelf te dragen.

De afweging wordt relevanter wanneer grotere bedragen per klant openstaan.

Denk bijvoorbeeld aan bedrijven die afhankelijk zijn van enkele belangrijke afnemers, snel groeien, internationaal handelen of regelmatig grote bedragen voorfinancieren voordat betaling binnenkomt.

Een eenvoudige vraag helpt vaak:

Wat gebeurt er met mijn bedrijf als mijn grootste openstaande vordering morgen volledig moet worden afgeboekt?

Kun je dat zonder problemen opvangen, dan is de noodzaak kleiner.

Heeft zo’n afboeking direct gevolgen voor investeringen, salarissen, leveranciers of financiering? Dan is het verstandig om het risico serieuzer te bekijken.

Let vooral op klantconcentratie

Het totale bedrag aan debiteuren vertelt niet het hele verhaal.

Stel dat twee ondernemingen ieder €400.000 aan openstaande facturen hebben.

Bij het ene bedrijf is dat verdeeld over tweehonderd klanten. Bij het andere bedrijf staat €200.000 bij slechts twee grote afnemers.

Het tweede bedrijf is veel gevoeliger voor het wegvallen van één klant.

Daarom is het verstandig om naast het totale debiteurensaldo ook te kijken naar hoeveel omzet en openstaand krediet bij de grootste klanten geconcentreerd is.

Dat kan aanleiding zijn om interne kredietlimieten te gebruiken, kortere betalingstermijnen af te spreken of een deel van het risico te verzekeren.

Kredietverzekering en factoring zijn niet hetzelfde

Kredietverzekering en factoring worden regelmatig in één adem genoemd, maar hebben een verschillend hoofddoel.

Een kredietverzekering richt zich primair op bescherming tegen het risico dat een zakelijke klant niet betaalt.

Factoring richt zich primair op financiering en werkkapitaal. Een factor kan openstaande facturen financieren, waardoor een bedrijf eerder over liquiditeit beschikt.

Afhankelijk van de factoringvorm kan ook debiteurenbeheer of bescherming tegen debiteurenrisico onderdeel van de dienstverlening zijn.

De twee oplossingen hoeven elkaar dus niet uit te sluiten. In sommige situaties worden factoring en kredietverzekering juist gecombineerd.

Welke oplossing het meest logisch is, hangt af van de vraag waar het probleem zit: gebrek aan liquiditeit, risico op wanbetaling of een combinatie van beide.

Hoe vergelijk je kredietverzekeraars?

Kredietverzekeringen lijken op hoofdlijnen op elkaar, maar de praktische verschillen kunnen groot zijn.

Verschillende verzekeraars beoordelen dezelfde klant of sector niet noodzakelijk op dezelfde manier. Daardoor kunnen kredietlimieten, premie en voorwaarden verschillen.

Wie kredietverzekeraars wil vergelijken, doet er daarom goed aan verder te kijken dan alleen de jaarpremie.

Let vooral op:

• de kredietlimieten op je grootste klanten;
• het dekkingspercentage en eigen risico;
• voorwaarden bij langdurige wanbetaling;
• maximale betalingstermijnen;
• landen waarvoor dekking beschikbaar is;
• meldingsverplichtingen;
• incasso- en schadeprocedures;
• administratieve verplichtingen tijdens de looptijd.

De goedkoopste polis is niet automatisch de beste wanneer belangrijke klanten onvoldoende verzekerd kunnen worden.

Hoeveel kost een kredietverzekering?

Er bestaat geen standaardpremie die voor ieder bedrijf geldt.

De kosten worden onder andere beïnvloed door de verzekerde omzet, branche, klantenportefeuille, landen waarin wordt geleverd, betalingstermijnen, schadehistorie, gewenste dekking en het eigen risico.

Daarom heeft een algemeen premiepercentage zonder verdere informatie maar beperkte waarde.

Een onderneming met veel financieel sterke klanten en een goed gespreide portefeuille heeft een ander risicoprofiel dan een onderneming die sterk afhankelijk is van enkele grote afnemers.

De relevante vraag is uiteindelijk niet alleen:

Hoeveel premie betaal ik?

maar vooral:

Welk risico wordt daarvoor daadwerkelijk verzekerd?

Kredietverzekering vervangt goed debiteurenbeheer niet

Ook met een verzekering blijft goed debiteurenbeheer belangrijk.

Een verzekering is geen vrijbrief om onbeperkt op rekening te leveren of signalen van financiële problemen te negeren.

Het blijft verstandig om klanten vooraf te beoordelen, betalingstermijnen te bewaken en bij oplopende achterstanden snel actie te ondernemen.

Ook wijzigingen in het betaalgedrag kunnen waardevolle signalen geven.

Een klant die jarenlang binnen dertig dagen betaalt en ineens steeds vaker zestig dagen nodig heeft, verdient bijvoorbeeld extra aandacht.

Misschien is er slechts sprake van een administratief probleem. Maar wanneer de ontwikkeling structureel is, kan het verstandig zijn om opnieuw te bekijken hoeveel krediet je nog wilt verstrekken.

Vijf praktische aandachtspunten

1. Ken je grootste risico’s. Kijk niet alleen naar omzet, maar vooral naar hoeveel geld maximaal bij één klant kan openstaan.
2. Gebruik kredietlimieten. Bepaal vooraf hoeveel je verantwoord op rekening wilt leveren.
3. Vergelijk polisinhoud, niet alleen premie. Controleer vooral wat er gebeurt met je belangrijkste klanten.
4. Volg betaalgedrag actief. Steeds later betalen kan een reden zijn om het kredietrisico opnieuw te beoordelen.
5. Ken de voorwaarden van je polis. Meldings- en incassotermijnen kunnen belangrijk zijn voor het behoud van dekking.

Bescherm vooral het risico dat je niet zelf wilt dragen

Kredietverzekering is geen product dat ieder bedrijf automatisch nodig heeft.

De waarde zit vooral in situaties waarin één of enkele onbetaalde facturen een serieuze impact kunnen hebben op cashflow of resultaat.

Voor de ene onderneming betekent verstandig risicobeheer dat zij het risico grotendeels zelf draagt. Voor een andere onderneming kan het logisch zijn om een substantieel deel ervan te verzekeren.

De beste keuze begint daarom niet bij de vraag welke polis je moet nemen, maar bij een eenvoudiger vraag:

Hoeveel debiteurenrisico kan mijn onderneming zelf dragen?

Wie dat weet, kan veel gerichter bepalen welke vorm van bescherming daadwerkelijk nodig is.

Dit artikel is geschreven als informatieve gastbijdrage. Voor een beoordeling van de specifieke situatie van een onderneming is persoonlijk advies aan te raden.